Ses hızı nedir? Nasıl yayılır?

Ses hızı nedir?

Ses maddelerin titreşimiyle oluşur ve iletilir. Duyduğumuz tüm sesler titreşim sayesinde üretilir. Bizlerde ses tellerimizin oluşturduğu titreşimler sayesinde ses üretebiliyor ve konuşabiliyoruz. Sesin hızı her frekans dalgasında aynıdır. Yani tiz bir sesle gür bir ses hız olarak aynıdır. Ses maddelerin titreşimi sayesinde oluşur ve iletilir demiştik bu yüzden madde tanecikleri birbirine en yakın olan maddelerde daha hızlı ilerler.

Katı maddelerdeki ortalama ses hızı: 5000 m/s

Sıvı (Su) maddelerdeki ortalama ses hızı: 1453 m/s

Gaz (Hava) halindeki maddelerde ortalama ses hızı: 340 m/s

Uzayda ise sesin oluşmasını sağlayabilecek maddeler bulunmadığı için ses yayılmaz.

Ses hızı geçilir mi?

Ses hızını aşan uçaklar üretilmiştir. Kara ve deniz araçları için ses hızından daha hızlı ilerleyen bir araç şuana dek üretilmemiştir. Genelde askeri alanlarda kullanılan jet uçakları ses hızını aşabilmektedirler. Ses hızı aşıldığı zaman uçağın gövdesinde bulutsu bir halka oluşur ve patlama sesiyle birlikte ses duvarı aşılır.

Ses duvarı nedir?

Uçak normal hızla ilerlerken önünde hızdan dolayı bir hava basıncı oluşur. Hava basıncı ses hızıyla ilerlediği için uçağın önünde kalır. Ancak uçak ses hızıyla ilerlemeye başladığında hava basıncıyla aynı hıza ulaşırlar ve bu basınç uçağın kanatlarında toplanır. Uçağın gövdesinde bulutsu bir halka oluşur ve şok patlaması gerçekleşir. Bu şekilde ses duvarı aşılır.

Ses hızının maddelerdeki örnekleri

Katı maddeler için kovboy filmlerinde bir kovboyun tren raylarına kulağını koyarak gelen bir trenin sesini duyabilmesini örnek gösterebiliriz. Bunun nedeni sesin katı maddelerde daha hızlı ilerlemesidir. Havada trenin sesini duyamayabilir ama tren rayına kulağını dayadığı zaman raydaki titreşimler sayesinde kilometrelerce uzaklıktaki trenin sesini duyabilir.

Sıvı maddelerde ise yunus balıklarını örnek gösterebiliriz. Kilometrelerce uzaklıktaki diğer balıklarla çıkardıkları sesler sayesinde haberleşebilirler.

 

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir